در شرایط بحرانی چگونه سوگواری کنیم؟

در شرایط بحرانی چگونه سوگواری کنیم؟

زمانی که حادثه ای همه  گیر در جوامع رخ می دهد، تحت عنوان بحران شناخته می شود. در آن شرایط مدیریت کردن افراد و اوضاع اجتماع حرف اول را می زند. سیل، زلزله، آتش فشان، جنگ، قحطی و شیوع یک بیماری می تواند از جمله بحران های موجود در یک جامعه و یا جهان باشد و مدیریت منابع انسانی، مالی، فیزیکی، سلامتی و همینطور مدیریت بهداشت روانی در این شرایط از اهمیت بالایی برخوردار می شود. نکته قابل اهمیت در مدیریت شرایط بحرانی، وجود یک شخص توانمند از لحاظ روحی است تا بتواند به سایر افراد آسیب دیده برای بهبودی حالشان کمک کند.

مسئله این جا است که در زمانه ی سخت وجود ویروس کرونا و نحوه سرایت آن، فوت دوستان و آشنایان تاثیر بدی بر روان بازماندگان می گذارد و شرایط دشواری را به وجود می آورد. بخشی از این دشواری مربوط به عدم برگزاری مراسم تشییع جنازه و یا حمایت حضوری افرادی است که می توانستند پشتیبان خانواده متوفی باشند. آن ها بدون حمایت حضوری فامیل خود و به تنهایی در خانه قرنطینه شده اند و بازماندگان متوفی در این شرایط از تنهایی و احساس غربت بیشتر از آنچه که در شرایط عادی اتفاق می افتد، رنج می برند.

اکثر کشورها برای کاهش سرعت شیوع ویروس کرونا، دستور تعطیل کردن مشاغل و ماندن مردم در خانه ها را صادر کردند، در نتیجه خانواده ها مجبوراند تدفین ها را به صورت انفرادی انجام دهند و انجام مراسمات مرسوم را به تاخیر بیندازند و یا به روش های دیگر متوسل شوند.

کرونا ویروس چطور باعث اندوه ما می شود؟

ویروس کرونا در حال حاضر باعث ناراحتی بسیاری از افراد شده است زیرا فعلا این تنها عاملی است  که ما را به نوعی از تماس جسمی و حضور پشتیبانانی که به آن ها اعتماد می کردیم و در مواقع دشوار حضور داشتند منع کرده است. زمانی که شخصی به شدت ناراحت است ممکن است تا مدت ها در آن احساس خود غرق بماند تا بتواند آنچه که واقعا لازم است را بیان کند؛ اما در این شرایط، خانواده های شخص متوفی حتی نمی توانند این حس اندوه خود را درک کنند. عدم دسترسی آن ها به قدم زدن و یا عدم حضور برای مراقب از یک دیگر نابود کننده است و این باعث ایجاد استرسی دو چندان می شود.

در شرایط عادی سوگ چطور اتفاق می افتد؟

از دست دادن هر چیز عزیزی باعث به وجود آمدن احساس سوگ و ناراحتی می شود. در شرایط عادی این ناراحتی و سوگ در همه افراد اتفاق می افتد اما شدت و ضعف این ناراحتی به تفاوت های شخصیتی و روانشناختی افراد بستگی دارد. افرادی که دارای جسمی قوی و سالم هستند، شخصیت مستقل دارند و از روابط اجتماعی قوی برخوردار هستند ،مراحل سوگ و ناراحتی را به سرعت بیشتری طی می کنند و زودتر به شرایط عادی خود باز می گردند. در شرایط عادی یک شخص داغدار این مراحل را طی می کند:

  • شوک: زمانی که فرد متوجه می شود عزیزی را از دست داده است و از این از دست دادن شوکه شده است.
  • انکار: شخص در این مرحله منکر مرگ عزیزش می شود و قبول نمی کند او را دیگر نمی بیند.
  • بروز احساسات: این مرحله بیشتر هم زمان با مراسم خاک سپاری اتفاق می افتد. در این مرحله شخص با گریه و زاری کردن احساس غم خود را بروز می دهد.
  • احساس گناه: ممکن است شخص خود را در فوت عزیز خود مقصر بداند و یا مثلا از اینکه مدت زمان طولانی او را ندیده بود احساس گناه کند و مثال هایی از این دست.
  • قهرمان سازی: در این مرحله اطرافیان متوفی، دائم از خوبی شخص فوت شده می گویند و تمامی خاطرات خوشی را که با او گذرانده بودند به یاد می آورند و از او یک الهه می سازند.
  • خلسه و سکوت: در این مرحله شخص به گونه ای در خلع به سر می برد و ارتباطش را با اطرافیان به حداقل می رساند و حوصله ارتباط گیری و صحبت کردن را ندارد‌.
  • منفی سازی: این مرحله نقطه طلایی در بهبودی روحیه شخص عزادار محسوب می شود. در این حالت شخص خوبی ها  و بدی های شخص فوت شده را باهم به یاد می آورد.
  • بازسازی و بازگشت به قبل: در مرحله آخر سوگواری شخص با کمک منفی سازی که انجام داد، به خود کمک می کند روحیه خود را به مرور به دست آورد و به روال عادی زندگی خود بازگردد.

دقت شود این مراحل در شرایط عادی یک جامعه انتظار می رود رخ دهد؛ اما در شرایط بحرانی آیا می توان چنین انتظاری داشت؟

به نظر می رسد در شرایط بحرانی به همراه عدم برگزاری مراسم عزاداری، مراحل ابراز سوگ به درستی طی نمی شود و به گونه ای افراد احساسات خود را به خوبی درک نمی کنند و فرصت بروز آن نیز فراهم نمی شود؛ همینطور میزان احساس گناه در نزدیکان متوفی زیاد شده و خود را بازخواست می کنند، مثلا چرا مراسم خاک سپاری را نمی توانیم برگزار کنیم و یا اینکه چرا کسی نمی تواند به دیدارمان بیاید. درواقع زمانی که با این موانع روبه رو می شویم، مجبوریم تماشای یک تشییع جنازه را به صورت مجازی انجام دهیم. این روش می تواند اندوه را حداقل کمی به تاخیر بیندازد ولی ممکن است این احساس غم و اندوه در آن زمان واقعی نباشد. سالم ترین کاری که می توانید در هنگام تجربه کردن احساسات خود انجام دهید می تواند این باشد که احساسات را به صورت یک موج تجربه کنید. در این شرایط باید با دقت بیشتری متوجه احساسات خود شوید، به آن ها احترام بگذارید و به آن ها دسترسی پیدا کنید. برای این کار باید از شخصی که شخصیت قوی دارد کمک بگیرید.

در شرایط بحرانی از چه کسی کمک بخواهیم؟

در ابتدا مقاله گفته شد افرادی که از لحاظ روانی شخصیت قوی دارند، افرادی مناسب برای کمک به سایر افراد خانواده هستند. در شرایطی که امکان برگزاری مراسم و همدلی کردن از طرف سایر افراد فامیل فراهم نیست، بهترین روش همدلی کردن اعضا درجه اول خانواده با یک دیگر است و اعضا باید در خانه و خانواده خود احساسات خود را ابراز کنند. شخصی در خانواده مسئولیت انجام این کار را بر عهده بگیرد و کمک کند اعضا خانواده با بروز احساسات خود تخلیه هیجانی را انجام دهند و از این راهکارها استفاده کند:

  • اعضا خانواده دو احساس مثبت و دو احساس منفی از شخص متوفی بگویند
  • اعضا خانواده دو خاطره خوب و دو خاطره منفی از شخص متوفی بگویند
  • اعضا خانواده دو موقعیتی که شخص متوفی عصبانی، خشمگین، غمگین و.. را تعریف کنند
  • اعضا خانواده دو موقعیتی که شخص متوفی ابراز محبت، عشق، علاقه کرد را تعریف کنند
  • اعضا خانواده دو موقعیتی که شخص متوفی آن ها را اذیت کرد به یاد آورند

مثال هایی از این دست که به تخلیه هیجانی افراد کمک کند می تواند اعضا خانواده را به مرحله ابراز احساسات سوگ برساند و به بهبودی و آرام کرنشان کمک کند. از سایر روش های خیرخواهانه نیز می توانید به گسترش روح خود کمک کنید. مثلا برای خریداری کردن تجهیزات پزشکی به بیمارستان ها کمک کنید و یا مواد غذای، ماسک و مواد ضد عفونی کننده برای بیماران تهیه کنید.

مولف: شیوا بریانیان | کارشناس رشته مشاوره

نمادهای الکترونیکی

logo-samandehi

تمامی حقوق مادی و معنوی متعلق به شرکت همیار فناوران باتاب است